SCOSC حسین ترحمی اردکانی Research Letters on Management in Organizations مجله بین‌المللی حقوق، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل 2 1 (بهار) 2026 06 08 AI Legal Liability and Algorithmic Oversight: Data Sovereignty and Economic Diplomacy in a Multipolar Order مسئولیت حقوقی هوش مصنوعی و نظارت الگوریتمی با حاکمیت داده و دیپلماسی اقتصادی در نظم چندقطبی 60 71 FA Saman moradipoor PhD Candidate in Private Law, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran. سامان مرادی پور دانشجوی دکتری تخصصی حقوق خصوصی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی ، تهران ، ایران . 2026 05 24 The rapid emergence of artificial intelligence (AI) as a general-purpose technology and the formation of a multipolar global order have created unprecedented challenges regarding legal liability, algorithmic oversight, data sovereignty, and economic diplomacy. Adopting an interdisciplinary approach and utilizing qualitative content analysis, this article examines the complex interplay among these four domains within the contemporary geopolitical landscape. Research findings indicate that traditional legal systems—based on fault and product liability—prove inadequate when confronted with the unique characteristics of AI systems, such as opacity, complexity, and autonomy. Three distinct regulatory models have emerged globally: the European Union’s rights-based approach, the United States’ innovation-driven approach, and China’s state-control approach. Concurrently, data sovereignty has become a key instrument in geopolitical competition, and economic diplomacy has transformed into an arena for both conflict and cooperation among major powers. The article argues that the lack of international coordination regarding AI liability risks creating accountability gaps and undermining public trust; it suggests that multilateral institutions—such as the UN’s global AI dialogue—could provide a platform for gradual convergence. ظهور سریع هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری عمومی و شکل گیری نظم جهانی چندقطبی، چالش های بی سابقه ای را در حوزه مسئولیت حقوقی، نظارت الگوریتمی، حاکمیت داده و دیپلماسی اقتصادی پدید آورده است. این مقاله با رویکردی بین رشته ای و بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی تعامل پیچیده میان این چهار حوزه در فضای ژئوپلیتیک معاصر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام های حقوقی سنتی مبتنی بر تقصیر و مسئولیت محصول، در مواجهه با ویژگی های خاص سیستم های هوش مصنوعی از جمله کدری، پیچیدگی و خودمختاری ناکارآمد هستند. سه مدل رگولاتوری متمایز در سطح جهانی شکل گرفته است: رویکرد حقوق محور اتحادیه اروپا، رویکرد نوآوری محور ایالات متحده و رویکرد کنترل دولتی چین. هم زمان، حاکمیت داده به ابزاری کلیدی در رقابت ژئوپلیتیک تبدیل شده و دیپلماسی اقتصادی به عرصه ای برای تعارض و همکاری میان قدرت های بزرگ بدل گشته است. مقاله استدلال می کند که فقدان هماهنگی بین المللی در زمینه مسئولیت هوش مصنوعی، خطر ایجاد خلأهای مسئولیت پذیری و تضعیف اعتماد عمومی را به همراه دارد و پیشنهاد می کند که نهادهای چندجانبه مانند گفتگوی جهانی هوش مصنوعی سازمان ملل متحد می توانند بستری برای همگرایی تدریجی فراهم آورند. https://ijlpsir.ir/downloadfilepdf/188862