SCOSC حسین ترحمی اردکانی Research Letters on Management in Organizations مجله بین‌المللی حقوق، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل 1 2 (زمستان) 2026 02 16 A Criminological and Legal Analysis of Honor Killings in Light of Legal Developments and Judicial Practice in Iran: A Comparative Study with Common Law and Civil Law Systems تحلیل جرم شناختی و حقوقی پدیده قتل های ناموسی در پرتو تحولات قانونی و رویه قضایی ایران با نگاهی تطبیقی به نظام های حقوقی کامن لا و رومی ژرمنی 17 32 FA Saeid Nasiri hendehkhaleh M.A. Student of Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University, Bandar Anzali Branch سعید نصیری هنده خاله دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرانزلی 2026 01 26 Honor killings represent one of the most complex yet overlooked forms of gender-based violence, rooted in deep-seated patriarchal structures, erroneous cultural beliefs, and—in some instances—gaps or ambiguities within criminal laws. Despite having jurisprudential and legal underpinnings, this phenomenon remains a serious social issue in Iran, with alarming statistics indicating a rise in such killings in recent years. Employing a descriptive-analytical approach and library research methods, this study analyzes the phenomenon of honor killings in Iran from both criminological and legal perspectives, while also offering a comparative look at how Common Law and Civil Law systems address this issue. The findings indicate that Articles 301, 302, and 630 of the Islamic Penal Code—by providing for specific legal excuses and sentencing mitigations for perpetrators—have effectively contributed to an increase in the commission of these killings. Judicial practice predominantly tends toward classifying these acts as "quasi-intentional" homicide, resulting in sentences of *diya* (blood money) and short-term imprisonment—penalties that lack sufficient deterrent effect. A comparative analysis reveals that in Common Law systems, particularly in England and Canada, there is no legal defense based on "honor"; instead, a motive rooted in honor is regarded as an aggravating factor. In Germany—as a representative of the Romano-Germanic legal system—the motive of "honor killing" is classified as a base motive and constitutes an instance of first-degree intentional homicide. Accordingly, this article proposes that the Iranian legislature, drawing upon these legal systems, revise Articles 301 and 630 of the Islamic Penal Code and designate "honor-related motive" as an aggravating factor for the crime of homicide. قتل های ناموسی یکی از پیچیده ترین و در عین حال مظلوم ترین اشکال خشونت مبتنی بر جنسیت است که ریشه در ساختارهای عمیق مردسالارانه، باورهای فرهنگی نادرست و در برخی موارد، خلأها یا ابهامات قوانین کیفری دارد. این پدیده در ایران به رغم برخورداری از پشتوانه فقهی و قانونی، همچنان به عنوان یک معضل اجتماعی جدی مطرح است و آمارهای نگران کننده ای از افزایش آن در سال های اخیر حکایت می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه ای، به تحلیل جرم شناختی و حقوقی پدیده قتل های ناموسی در ایران می پردازد و در کنار آن، نگاهی تطبیقی به رویکرد نظام های حقوقی کامن لا و رومی ژرمنی نسبت به این پدیده دارد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مواد ۳۰۱، ۳۰۲ و ۶۳۰ قانون مجازات اسلامی، به واسطه پیش بینی معاذیر قانونی و تخفیف های خاص برای مرتکبان، در عمل به عاملی برای افزایش ارتکاب این نوع قتل ها تبدیل شده اند. در رویه قضایی نیز رویه غالب بر احراز شبه عمد و محکومیت به دیه و حبس کوتاه مدت است که بازدارندگی کافی ندارد. تحلیل تطبیقی نشان می دهد که در نظام های کامن لا، به ویژه در انگلستان و کانادا، هیچ دفاع قانونی مبتنی بر ناموس وجود ندارد و انگیزه ناموسی به عنوان عامل مشدد جرم تلقی می شود. در آلمان به عنوان نماینده نظام رومی ژرمنی نیز انگیزه شریف کشی به عنوان انگیزه پست و از مصادیق قتل عمد درجه یک شناخته می شود. بر این اساس، مقاله پیشنهاد می کند که قانونگذار ایران با الگوگیری از این نظام ها، مواد ۳۰۱ و ۶۳۰ قانون مجازات اسلامی را بازنگری کرده و انگیزه ناموسی را به عنوان عامل مشدد جرم قتل پیش بینی کند. https://ijlpsir.ir/downloadfilepdf/199071