توسل به زور در حقوق بین‌الملل، طبق بند ۴-ماده ۲ منشور ملل متحد ممنوع است و تنها استثنای صریح آن، «حق ذاتی دفاع مشروع» موضوع ماده ۵۱ منشور می‌باشد. با این حال، وقوع تجاوزات گسترده علیه تمامیت ارضی ایران و ترور مجدد مقامات عالی‌رتبه در اسفند ۱۴۰۴ که منجر به شکل‌گیری منازعه «جنگ رمضان» شد، چالش‌های نوینی را در تفسیر سنتی دفاع مشروع پدید آورد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به واکاوی جایگاه حقوقی اقدامات دفاعی ایران تحت دکترین دفاع پیشگیرانه (Anticipatory Self-Defense) می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ایران با استناد به «تداوم تجاو» و« وضعیت «تهدید فوری و گریزناپذیر»، دکترین دفاعی خود را فراتر از پاسخ به حملات گذشته، بر مبنای خنثی‌سازی کانون‌های تهدید استوار کرده است. در این چارچوب، «دکترین منشأ تهدید» به عنوان ابزاری برای تبیین مشروعیت حمله به پایگاه‌های متخاصم در کشورهای ثالث (که قلمرو خود را در اختیار متجاوز قرار داده‌اند) مورد تحلیل قرار می‌گیرد. مقاله با تکیه بر معیارهای «ضرورت» و «تناسب»، استدلال می‌کند که اقدامات ایران در جنگ رمضان، پاسخی به ناتوانی نهادهای بین‌المللی در توقف تجاوز و تلاشی برای بازدارندگی فعال در برابر تهدیدات وجودی بوده است. در نهایت، این نوشتار نتیجه می‌گیرد که رویه ایران در این نبرد، تفسیری موسع از ماده ۵۱ منشور را در تقابل با تهدیدات نوین امنیتی به چالش کشیده و بر حق صیانت از خود در برابر تجاوزات مستمر تأکید دارد.

جنگ رمضان دفاع پیشگیرانه ماده ۵۱ منشور ملل متحد دکترین منشأ تهدید دفاع مشروع حقوق بین‌الملل بشردوستانه